Đô thị thế kỷ 21 phải phát triển bằng nguyên tắc tái thiết có nhân bản như hạ tầng mới phải đi cùng quyền sống mới; cảnh quan mới phải đi cùng cộng đồng được bảo vệ; đất đai tăng giá phải đi cùng công bằng xã hội; và quy hoạch phải được xây dựng trên đối thoại chứ không phải mệnh lệnh.
Chính ở điểm này, tranh cãi quanh dự án sông Hồng trở nên rất đáng lo.
Một dự án mang tính biểu trưng chính trị cần tối kỵ việc đánh đổi quyền lợi hợp pháp của người dân địa phương để chạy theo những cam kết ngoại giao thiếu minh bạch.
Nếu nút thắt đất đai tại Châu Ninh [Hưng Yên] không được xử lý thấu đáo, toàn bộ công trình sẽ đối mặt với một cuộc khủng hoảng danh tiếng nghiêm trọng khi bị nhìn nhận như một bằng chứng tiêu cực về việc người nông dân và mồ mả tổ tiên của họ phải gánh chịu hi sinh để làm bệ đỡ cho một thương hiệu ngoại quốc.
Bà con vùng dự án Đại lộ Cảnh quan Sông Hồng đang xôn xao trước thông tin: Liên danh nhà đầu tư (Đại Quang Minh – THACO – Hòa Phát) đề xuất hoàn tất giải phóng mặt bằng đất công và đất nông nghiệp trong 4 tháng (xong trước 20/9/2026).
Nhiều người lo lắng: “Đất ở của dân sắp tới tính sao? 3 khu tái định cư tại Long Biên, Lĩnh Nam, Thư Lâm hiện mới nằm trên giấy, chưa xây xong thì dân biết ở đâu? Không lẽ ôm 2,5 triệu đồng/tháng tiền hỗ trợ tạm cư đi lang thang thuê nhà vài ba năm?”
Khi có đoàn cán bộ dự án hoặc đại diện chủ đầu tư đến nhà làm việc về quy hoạch sông Hồng, đừng vội ký, đừng vội đồng ý, đừng vội phản đối. Bình tĩnh, lịch sự và đặt 3 câu hỏi sau trước mọi việc khác.
Ba câu hỏi này ngắn, ôn hòa, nhưng có sức nặng pháp lý – vì chúng ép cán bộ phải trả lời theo luật, không thể trả lời chung chung.
Đó là nghịch lý lớn nhất của đời sống chính trị Việt Nam hiện nay. Đối ngoại thì nói ngôn ngữ của đối thoại, nhưng đối nội lại vận hành bằng ngôn ngữ của kiểm soát. Đối ngoại thì kêu gọi tôn trọng khác biệt, nhưng đối nội lại rất ít chỗ cho những tiếng nói khác biệt. Đối ngoại thì nói về hòa bình, nhưng đối nội lại duy trì một không khí khiến nhiều người e ngại khi bày tỏ quan điểm của mình về những vấn đề hệ trọng của đất nước.
Xuyên suốt lịch sử lập hiến của Việt Nam, quyền hội họp và biểu tình luôn được ghi nhận trong các bản Hiến pháp năm 1959 tại Điều 25, Hiến pháp 1980 tại Điều 67, và Hiến pháp 1992 tại Điều 69. Tuy nhiên, thực tế lịch sử lại không như vậy.
Cho đến nay, Điều 25 của Hiến pháp 2013 vẫn khẳng định công dân có quyền tự do ngôn luận, báo chí, hội họp và biểu tình. Thế nhưng, quyền biểu tình và hội họp vẫn bị treo vô thời hạn!
Ngày 17 tháng Năm, năm 2026, tại thành phố East Hartford, tiểu bang Connecticutt, Hoa Kỳ đã diễn ra buổi trình chiếu phim tài liệu “The General: Vietnam in The Age of To Lam” với sự tham dự của hơn 70 đồng hương. Chương trình do Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Connecticut tổ chức nhằm tạo diễn đàn trao đổi về tình hình nhân quyền, tự do ngôn luận và thực trạng xã hội tại Việt Nam hiện nay.
